"Ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, ani serce człowieka nie zdołało pojąć, jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym, którzy Go miłują". (1 Kor 2,9)

Brakujący ołtarz

 

        Parafia pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego w Pruszczu Gdańskim domaga się od Muzeum Narodowego w Warszawie wydania ołtarza antwerpskiego z 1515 roku. Starania o powrót cennego zabytku do korzeni czyni od roku 1980, kiedy została gospodarzem gotyckiego kościoła stojącego w starym parku przy ul. Wojska Polskiego. Przed nią swój ośrodek kultu religijnego mieli w świątyni niemieccy protestanci.

        Historia niderlandzkiego retabulum ołtarzowego "Ukrzyżowanie" zaczęła się tutaj 435 lat temu. Przerwała ją II wojna światowa i twarde prawa, na mocy których zniszczona i podzielona ideologią Europa rozliczała się z okropieństwami faszyzmu. Mija 68 lat od zakończenia wojny, 67 lat od wydania dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz 55 lat od uchwalenia przez władzę ludową ustawy przyznającej prawo własności do mienia ruchomego instytucjom, które owo mienie posiadały... Z tych praw korzysta dziś Muzeum Narodowe. Ołtarza kościołowi nie chce zwrócić. Pruszczowi może zaoferować fotografie retabulum, w cenie do 300 złotych. Wątpliwej jakości gest instytucji powołanej do wypełniania powinności wobec zbiorów i społeczeństwa, które łoży na utrzymanie zbytków i muzealników, to jedno. A sprawa „posiadania” ołtarza w roku 1958, kiedy zaczęła obowiązywać topornie obchodząca się z prawem własności ustawa, to drugie. Widział w tym prawie niesprawiedliwość dziejową Wiktor Zin. W ostatnim roku pełnienia przez profesora funkcji wiceministra kultury i sztuki niewiele dzieliło pruszczan od sprowadzenia nastawy ołtarzowej na swoje miejsce. Dokumenty były już podpisane. Pech chciał, że działo się to w roku 1981. Niezgodny z Konstytucją dekret Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego obrócił cały wysiłek wniwecz. Na swój czas sprawa nie trafiła także w roku 1990, kiedy ministrem kultury i sztuki była Maria Izabella Cywińska-Michałowska. Przychylna oczekiwaniom mieszkańców Pruszcza, szefowa dyrektora Muzeum Narodowego wydała podwładnemu polecenie złożenia wniosku o skreślenie ołtarza z muzealnej ewidencji i uzgodnienia z parafią Podwyższenia Krzyża Świętego terminu przekazania zabytku. Nie zdążyła jednak polecenia wyegzekwować, bo 25 listopada 1990 r., po porażce Tadeusza Mazowieckiego w wyborach prezydenckich, jego rząd złożył dymisję. I nic się nie zmieniło od czasów rządu premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego (4 stycznia 1991 r.), co ciekawe – zasiadającego od kwietnia 2008 r. w Radzie Powierniczej Muzeum Narodowego, która wobec placówki ma kompetencje ministra.
        Co zatem decyduje o tym, że renesansowy zabytek od 1945 r. pozostaje w stolicy: archaiczne prawo czy ludzie współcześni? Ksiądz Stanisław Łada, proboszcz pruszczańskiej parafii, neguje podstawę prawną takiego stanu rzeczy. - Bo doktor Michał Walicki, późniejszy profesor, wybitny znawca malarstwa holenderskiego i polskiego gotyku, w nagłówku listy sporządzonej w 1945 r. napisał wyraźnie: „Wykaz zabytków odnalezionych w składach poniemieckich na terenie województwa gdańskiego dla celów konserwatorskich bądź jako depozyt do Muzeum Narodowego w Warszawie". O własności lub posiadaniu słowa nie ma – argumentuje proboszcz. - Muzeum przywłaszczyło sobie ołtarz – powtarza od lat. Sama nieostrość treści nagłówka, pod którym pośród wielu innych znalezisk jest pruszczański ołtarz, oddaje, jakie to były czasy. „Bądź jako depozyt” należałoby puścić w niepamięć. Bo jeśli był depozyt, to gdzie jest umowa przechowania i kto jest deponentem? Pozostają wątpliwości co do tego, czy w 1958 r. Muzeum Narodowe spełniało warunek „posiadania”, żeby z mocą nowego prawa poczuć się właścicielem zbytku. I czy w ogóle warto dziś polegać na prawie tworzonym przez tę samą władzę ludową, która w latach 1949-53 więziła wielce zasłużonego dla warszawskiego muzeum Michała Walickiego za działalność antykomunistyczną? 20.01.2013

Żródło: kfp.pl

Inne artykuły na ten temat:
Artykuł Joanny Łabasiewicz - "Czy poseł Borowczak pomoże odzyskać szesnastowieczny ołtarz" na stronie: www.pruszczgdański.naszemiast.pl
Wiki: 
http://pl.wikipedia.org/wiki/Parafia_Podwy%C5%BCszenia_Krzy%C5%BCa_%C5%9Awi%C4%99tego_w_Pruszczu_Gda%C5%84skim

Facebook
https://www.facebook.com/stary.pruszcz

 



NA SKRÓTY
 

 

PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA p.w. Krzyża Świętego w Pruszczu Gdańskim 

83-000 Pruszcz Gdañski, woj. pomorskie, Tel.: 58 682-22-58, email: biuro@pruszcz.diecezja.pl


Produkcja: 2013 - MembinaDesign.pl